Jak dobrać kategorię kabla do prędkości łącza?

Do 1 Gb/s wystarczy zwykle Cat 5e lub Cat 6, ale przy nowej instalacji domowej najlepiej wybrać Cat 6. Dla łączy 2,5 Gb/s i 10 Gb/s rozsądniejszym wyborem jest Cat 6a. Pamiętaj, że kabel musi obsługiwać co najmniej prędkość najwolniejszego portu w całym połączeniu – nie zwiększy szybkości ograniczonej przez operatora, router albo kartę sieciową.

Jaki kabel do jakiej prędkości?

Poniższa tabela pozwala szybko dopasować kategorię przewodu do łącza. Zakłada ona poprawnie wykonany kabel z miedzianymi żyłami oraz urządzenia wyposażone w porty o wymaganej przepustowości.

Co naprawdę ogranicza prędkość sieci?

Kabel jest tylko jednym elementem toru transmisyjnego. Połączenie między urządzeniem a internetem może obejmować terminal optyczny ONT, router, przełącznik, kartę sieciową oraz przewody. Ostateczna prędkość zależy od najsłabszego elementu, czyli tak zwanego wąskiego gardła.

Przykładowo, kabel Cat 8 podłączony do routera z portem 1 Gb/s nie zapewni transferu 10 Gb/s. Port ograniczy połączenie do 1 Gb/s. Taki sam efekt wystąpi, gdy operator oferuje 2,5 Gb/s, ale komputer ma kartę sieciową 1 Gb/s.

W routerach możesz spotkać porty 100 Mb/s, 1 Gb/s, 2,5 Gb/s, 5 Gb/s lub 10 Gb/s. Stary kabel albo uszkodzone żyły mogą spowodować, że urządzenia wynegocjują tylko 100 Mb/s, nawet gdy sprzęt i umowa z operatorem obsługują znacznie więcej.

Przed wymianą przewodu sprawdź szybkość linku w ustawieniach karty sieciowej komputera. System zwykle pokazuje tam negocjowaną prędkość połączenia. Jeżeli widnieje 100 Mb/s zamiast 1 Gb/s lub więcej, sprawdź kolejno porty, wtyki i kabel. Test szybkości internetu pokaże tylko końcowy rezultat, nie wskaże natomiast automatycznie, który element ogranicza sieć.

Cat 5e, Cat 6 czy Cat 6a?

Cat 5e obsługuje połączenia gigabitowe na odcinkach do 100 m. Jest wystarczający do łącza 300, 600 lub 1000 Mb/s, jeśli przewód jest wykonany z dobrej miedzi i nie jest uszkodzony.

Cat 6 pracuje z częstotliwością do 250 MHz, zapewnia 1 Gb/s do 100 m oraz może obsłużyć 10 Gb/s na krótszych trasach, zwykle do około 55 m. To uniwersalny wybór do większości domowych połączeń, zwłaszcza gdy kupujesz nowy patchcord.

Cat 6a jest rozsądnym wyborem do instalacji stałej i szybszych łączy. Obsługuje 10 Gb/s do 100 m, ale przewód bywa grubszy i mniej elastyczny od Cat 6.

Cat 7 zapewnia 10 Gb/s i bardzo dobre ekranowanie, jednak w typowym mieszkaniu rzadko daje odczuwalną przewagę nad Cat 6a. Cat 8 został zaprojektowany głównie do krótkich połączeń o wysokiej przepustowości, między innymi w centrach danych. Kupowanie go do routera z portami 1 Gb/s zwykle oznacza wydatek bez korzyści.

Drut, linka i ekranowanie – co wybrać?

Oprócz kategorii sprawdź konstrukcję przewodu. Drut ma pojedyncze, sztywne żyły i jest przeznaczony do instalacji stałych. Nadaje się do prowadzenia w ścianie, peszlu lub korycie. Nie powinien być wielokrotnie zginany przy urządzeniu.

Linka, czyli patchcord, składa się z wielu cienkich drucików. Jest elastyczna i służy do łączenia routera z komputerem, telewizorem, konsolą lub switchem. Patchcord z wtykami RJ-45 sprawdza się na biurku, ale nie jest właściwym przewodem do zatynkowania w ścianie.

W zwykłym domu najczęściej wystarczy kabel UTP, czyli nieekranowana skrętka. Ekranowanie ma sens, gdy przewód biegnie blisko kabli energetycznych, silników, zasilaczy lub innych źródeł zakłóceń. Przy wyborze uwzględnij te różnice:

• UTP – elastyczny i zwykle wystarczający w typowych warunkach domowych.
• F/UTP lub FTP – ma wspólną folię ograniczającą wpływ zakłóceń zewnętrznych.
• S/FTP – wykorzystuje folię wokół par oraz oplot całego przewodu, więc zapewnia wyższą ochronę, ale jest sztywniejszy.
• Ekranowana instalacja – wymaga prawidłowo dobranych elementów i uziemienia, inaczej ekran może nie spełnić swojej funkcji.

Do instalacji prowadzonej w ścianie wybierz przewód typu drut, a do podłączenia urządzeń – elastyczny patchcord. Przy długiej trasie zostaw niewielki zapas długości, ale nie zwijaj dużej nadwyżki w ciasną pętlę. Dla odcinków przekraczających około 50 m większe znaczenie mają jakość kabla, sposób prowadzenia i warunki zakłóceniowe.

Na co uważać przy zakupie?

Sama etykieta Cat 6 lub Cat 6a nie wystarcza. Tani przewód może mieć właściwą nazwę kategorii, ale słabą jakość wykonania. Przed zakupem sprawdź następujące elementy:

• Materiał żył – szukaj oznaczenia CU lub Bare Copper, czyli czystej miedzi.
• CCA – oznacza aluminium pokryte miedzią. Taki przewód ma wyższą rezystancję, jest mniej trwały i może nie zapewniać parametrów deklarowanych dla dobrej skrętki.
• Typ przewodu – drut wybierz do instalacji stałej, a linkę do połączeń przy urządzeniach.
• Ekranowanie – dopasuj je do obecności zakłóceń, zamiast kierować się samą wyższą ceną.
• Długość – kup przewód wystarczająco długi, ale bez dużego, niepotrzebnego zapasu.
• Normy i oznaczenia – przy instalacji stałej szukaj informacji o zgodności z normami okablowania, takimi jak ISO/IEC 11801 lub TIA/EIA.

W praktyce najbezpieczniejszy zakup do domu to patchcord Cat 6 UTP z żyłami CU. Jeśli układasz przewody podczas remontu, wybierz instalacyjny Cat 6a typu drut, o ile jego grubość i promień gięcia pasują do planowanej trasy. Cat 7 i Cat 8 zostaw dla instalacji, w których ich parametry rzeczywiście są potrzebne.

Najprostsza decyzja wygląda więc tak: do 1 Gb/s wybierz Cat 6, do 2,5 Gb/s Cat 6 lub Cat 6a, a do 10 Gb/s Cat 6a. Zawsze sprawdź porty urządzeń i wybierz przewód CU, bo nawet wyższa kategoria nie naprawi ograniczenia routera ani nie zastąpi jakości wykonania.